ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ: ବିକାଶ ନା ବିନାଶ? ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ ସରକାର

ନବସେତୁ ନ୍ୟୁଜ୍ସମ୍ପାଦକୀୟବଲାଙ୍ଗୀର, ୦୭/୦୭/୨୦୨୬

ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅଦାନି ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜେସ୍ ଓ ଆବୁଧାବିର ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ହୋଲିଂ କମ୍ପାନି ସହ ୧.୦୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଗ୍ରିନ୍ ଫିଲ୍ଡ ଆଲୁମିନିୟମ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ MoU ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବା ପରେ ରାଜ୍ୟର ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରେ ଏକ ନୂତନ ଆଶା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନିଯୁକ୍ତି, ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆଲୁମିନିୟମ ହବ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ବୃହତ୍ ନିବେଶର ଛାଇରେ ପୁଣି ଥରେ ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ନାମକ ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼, ଗୋଟିଏ ଜୀବନ୍ତ ପରିବେଶ ଓ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ଲାଗିଛି।

ଇତିହାସର ପୁନରାବୃତ୍ତି କି?
ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ କେବଳ ଏକ ପାହାଡ଼ ନୁହେଁ। ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜୀବନର ଆଧାର। ଗତ ୨୦ ବର୍ଷ ଧରି ଏଠାରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖନକୁ ନେଇ ଆଦିବାସୀ, କୃଷକ ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ ଚାଲିଛି। କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ପାହାଡ଼ କଟିଲେ ନଦୀ ଶୁଖିଯିବ, ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ପରିବାର ଉଜୁଡି ଯିବେ।

ଏବେ ଅଦାନି ଗ୍ରୁପ୍‌ର ସହଯୋଗୀ ସଂସ୍ଥା ମହାନଦୀ ମାଇନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ମିନେରାଲ୍ସ ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂର୍ବରୁ ୪୫ ହେକ୍ଟର ଜମି କ୍ରୟ କରିସାରିଛି। ଆହୁରି ୩୦ ହେକ୍ଟର କିଣିବାର ଯୋଜନା ଅଛି। କମ୍ପାନି କହୁଛି ଏହା କ୍ଷତିପୂରଣମୂଳକ ବନୀକରଣ ପାଇଁ। କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ: ବନୀକରଣ ନାଁରେ ଜମି ହାତକୁ ନେଇ ପରେ ତାକୁ ଖଣି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ନା? ବନ ବିଭାଗକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାର ଆଇନଗତ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି କ’ଣ?

ସୁନ୍ଦରଗଡ଼, କେନ୍ଦୁଝରରେ ଖନ ପରେ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ଉଜୁଡିଗଲା, ନଦୀ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଲା, ସେହି ଚିତ୍ର ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନରେ ଦେଖିବାକୁ କେହି ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।

ବିକାଶର ମଡେଲ କ’ଣ ହେବା ଉଚିତ୍?
ଆମେ ନିବେଶ ବିରୋଧୀ ନୁହେଁ। ୧.୦୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଗତି ଦେବ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ବିକାଶର ଅର୍ଥ କ’ଣ କେବଳ କଂକ୍ରିଟ୍ ଓ କାରଖାନା? ବିକାଶର ଅର୍ଥ ଜଣେ କୃଷକର ଜମି, ଜଣେ ଆଦିବାସୀର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୋଟିଏ ଗାଁର ଜଳସ୍ରୋତକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବା କି?

ସରକାରଙ୍କୁ ତିନୋଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପଡିବ:

1. ସ୍ୱଚ୍ଛତା: କେଉଁ କମ୍ପାନି କେବେ କେତେ ଜମି କିଣିଲା, କାହା ନାମରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ହେଲା – ସବୁ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଉ।
2. ସମ୍ମତି: ପ୍ରଭାବିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଗ୍ରାମର ଗ୍ରାମସଭାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମତି ନେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେଉ। ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଆଇନତଃ ଆବଶ୍ୟକ।
3. ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି: ଯଦି ବନୀକରଣ ପାଇଁ ଜମି ନିଆଯାଉଛି, ତେବେ ତାହା ୧୦ ବର୍ଷ ପରେ ବନ ବିଭାଗକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର ହେବାର ଆଇନଗତ ଚୁକ୍ତି ଓ ମନିଟରିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉ।

ଉପସଂହାର
ଓଡ଼ିଶାକୁ ଶିଳ୍ପ ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍। ତାକୁ କାଟିଦେଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଦମ୍‌ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।

ସରକାର ଯଦି ପ୍ରକୃତରେ “ଗ୍ରିନ୍” ଆଲୁମିନିୟମ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ଗ୍ରିନ୍ କୁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜନଜୀବନରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ନଚେତ୍ ଏହି MoU କେବଳ କାଗଜରେ ବିକାଶ ଓ ମାଟିରେ ବିନାଶର ଆଉ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ହୋଇ ରହିଯିବ।

ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ବଞ୍ଚିଲେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ବଞ୍ଚିବ। ଏହାକୁ ନେଇ ରାଜନୀତି ନୁହେଁ, ସମ୍ବାଦ ହେଉ।

---

ନବସେତୁ ସମ୍ପାଦକୀୟ ବିଭାଗ